Um estudo filosofico comparado sobre o conceito de Guerra Justa em F. de Vitoria, J. Solórzano Pereira e G. W. F. Hegel

Autores/as

  • Gonzalo Tinajeros Arce Universidade Federal do Rio Grande do Sul

Palabras clave:

Guerra justa, Derecho de Gentes, Escolasticismo moderno, Idealismo Especulativo

Resumen

Neste estudo, faço a tentativa de elaborar uma analise de filosofia política comparada sobre o conceito de guerra justa, nos pensamentos de três filósofos eruditos da política: Francisco de Vitoria (século XVI), Juan de Solórzano Pereira (século XVII) e Georg Wilhelm Friedrich Hegel (século XIX). O foco da análise textual é elaborar uma discussão filosófica sobre o conceito de guerra justa «iustum bellum» entre duas escolas filosóficas: Escolasticismo Moderno ou Escolasticismo Iberoamericano, de F. Vitoria, J. Solórzano Pereira, e o Idealismo Moderno ou Idealismo Especulativo, de Hegel. Ambas as escolas f ilosóficas iniciaram suas pesquisas políticas a partir da doutrina medieval do direito das gentes (direito natural «secundum aliquid»). Esta é a moldura conceitual que apanha as regras específicas e precisas para compreender o conceito de guerra justa destes três filósofos do direito internacional moderno.

Referencias

Agustín San, Escritos antimaniqueos - Contra Fausto, in: Agustín, Obras completas, Tomo XXXI, traducción de Pio de Luis, Moisés Ma. Campelo, Teo doro C. Madrid y José Oroz Reta, Madrid, Editora BAC, 1993.

Aquino, Tomás, Suma de Teologia, Traducción de la IIaIIae por Ovidio Calle Campo y Lorenzo Jiménez Paton, Madrid, Biblioteca de autores Cristianos, 2009.

Aristóteles, La Política, Introducción, traducción y notas por Carlos García Gual y Aurelio Pérez Jiménez, Madrid, Alianza, 2010.

Bourgeois, Bernard, Le droit naturel de Hegel (1802-1803) Commentaire, Paris, Librairie Philosophique J. Vrin, 1986.

Cicerón Marco Tulio, De la República, Introducción, traducción y notas de Julio Pimentel Álvarez, México, Editora da UNAM, 2010.

Fernández, Dominique, «Donceles y soldados» Artigo publicado no livro: El retorno de los ángeles - barroco de las cumbres de Bolivia, La Paz, Editora Unión Latina, 2006, pp. 41-47.

Ginés De Sepúlveda, Juan, Aristóteles sobre la República - libro I, Edición académica y compilación de Felipe Castañeda y Andrea Lozano-Vásquez, Bogotá, Edições Uniandes, Universidad de los Andes, 2015.

Gisbert, Teresa, «El elemento indígena en el arte colonial», Artigo publicado no livro: El retorno de los ángeles - barroco de las cumbres de Bolivia, La Paz, Editora Unión Latina, Bolivia, 2006, pp.119-126.

Grotius, Hugo, O Direito da guerra e da paz, Brasil, Editora Unijuí, 2004.

Hegel G.W.F., Werke, Seitenangabe der Textvorlage Hegel Werke in zwanzig Bänden, Suhrkamp Verlag, 1970, Berlin: Hegel-Institut, Talpa Verlag, 2000, CD-ROM.

---, Líneas fundamentales de la Filosofia del Derecho, traducción y notas de M.a del Carmen Paredes Martín, Madrid, Gredos, 2010.

---, Fenomenología del Espíritu, Edición bilingüe de Antonio Gómez Ramos, Madrid, Abada Editores, 2010.

---, Lecciones de la Filosofía de la Historia, traducción y notas de Josep Maria Quintana Cabanas, Madrid, Editorial Gredos, 2010.

---, Sobre as maneiras Cientificas de tratar o direito natural, Tradução de Agemir Bavaresco e Sérgio B. Christino, São Paulo Brasil, Edições Loyola, 2007.

Hofmeister Pich, Roberto, «Revisiting the Topic of the “Law of War”: The Comments on Thomas Aquinas’ Summa theologiae IIaIIae q.40 aa.1-4 by Fernando Pérez (16th Century)», Artigo publicado no livro: Right an Nature in the first and second Scholasticism, Edited by Alfredo Santiago Culleton and Roberto Hofmeister Pich, Turnhout, Publishing by Brepols, 2014, pp. 249 270.

---, Sobre Guerras e Religiões (Org), 2016, . Fecha de consulta: 21-XI-2017.

Kant, Imanuel, Hacia la paz perpetua - Un proyecto filosófico, traducción, selección bibliográfica y notas de Macarena Marey y Juliana Udi, Quilmes, Editora Prometeo libros, 2007.

Loaiza Bejarano, Beatriz, «Notas sobre las pinturas coloniales», Notas publicadas no livro: El retorno de los ángeles - barroco de las cumbres de Bolivia, La Paz, Editora Unión Latina, 2006.

Mesa, José de y Norma Campos (Curaduría), El retorno de los ángeles - barroco de las cumbres de Bolivia, La Paz, Editora Unión Latina, 2006.

Mesa, José de, «La pintura virreinal en la Bolivia andina siglos XVI-XVIII», Artigo publicado no livro: El retorno de los ángeles - barroco de las cumbres de Bolivia, La Paz, Editora Unión Latina, 2006, pp. 107-111.

Museo Nacional de Bolivia, Obras Maestras del Museo Nacional de Arte, La Paz, Museo Nacional de Bolivia, 2005.

Oliveira E Silva, Paula, «The Sixteenth-Century Debate on the Thomistic Notion of the Law of Nations in Some Iberian Commentaries on the Summa theologiae IIaIIae q.57 a3: Contradiction or Paradigmatic Shift?», Artigo publicado no livro: Right an Nature in the first and second Scholasticism, Edited by Alfredo Santiago Culleton and Roberto Hofmeister Pich, Publishing by Brepols, Turnhout, 2014, pp. 157-186.

Pertille Pinheiro, José, «O estado racional Hegeliano», Revista Veritas V.56, N. 3, Porto Alegre, set./dez 2011, pp. 9-25. Fecha de consulta: 21 XI-2017.

Pommier, Edouard, «El ángel, del Génesis a Bossuet», Artigo publicado no livro: El retorno de los ángeles - barroco de las cumbres de Bolivia, La Paz, Editora Unión Latina, 2006, pp. 23-40.

Poncela, Ángel, «Filosofía del derecho en sentido pragmático: Francisco de Vitoria y la escuela de Salamanca», Artigo publicado no livro: Right an Nature in the first and second Scholasticism, Edited by Alfredo Santiago Culleton and Roberto Hofmeister Pich, Turnhout, Publishing by Brepols, 2014, pp. 125 156.

Rosenfield, Denis, Política e Liberdade em Hegel, São Paulo, Editorial Brasilense, 1983.

Solórzano Pereira, Juan, De Indiarum iure - Liber II: De acquisitione Indiarum, Madrid, Editorial CSIC, 1999.

Storck, Alfredo, «Molina in a Spanish Treatise against Machiavelli», Artigo publicado no livro: Right an Nature in the first and second Scholasticism, Edited by Alfredo Santiago Culleton and Roberto Hofmeister Pich, Turnhout, Publishing by Brepols, 2014, pp. 389-402.

Textos Patrísticos, Los ángeles en los padres de la Iglesia, Edición preparada por Guillermo Pons, Madrid, Editorial Ciudad Nueva, 2003.

Tinajeros arce, Gonzalo, «El lenguaje especulativo de Hegel y San Anselmo en las pruebas de la existencia de Dios», Artigo publicado na revista de estudos hegelianos, 2015, . Fecha de consulta: 23-XI 2017.

---. «Sobre o Direito de Guerra no pensamento de Francisco de Vitoria e Juan Solórzano Pereira», Artigo publicado no livro: Sobre Guerras e Religiões, 2016, . Fecha de consulta: 23 XI-2017.

Tosi, Giuseppe, «Sins Against Nature as Reasons For a “Just War”: Sepúlveda, Vitoria and Las Casas», Artigo publicado no livro: Right an Nature in the first and second Scholasticism, Edited by Alfredo Santiago Culleton and Roberto Hofmeister Pich, Turnhout, Publishing by Brepols, 2014.

Vacant, A. et E. Magenot (direction), Dictionnaire de Théologie Catholique - Tome IX, Paris-VI Librairie Letouzey et ané 87, Paris, Boulevard Raspail, 87, 1925.

Vitoria, Francisco de, De indis, siue de iure belli hispanorum in barbaros, relectio posterior, Edited by James Brown Scott (A photographic reproduction of Simonʼs edition of 1696), Carnegie Institution of Washington, 1917.

---, Relección I de los Indios recientemente descubiertos, Edición de Antonio Gómez Robledo, México, Editorial Porrúa, 2007.

Descargas

Publicado

25-01-2026

Cómo citar

Um estudo filosofico comparado sobre o conceito de Guerra Justa em F. de Vitoria, J. Solórzano Pereira e G. W. F. Hegel. (2026). Classica Boliviana, IX, 121-150. https://ojs.umsa.bo/index.php/classica/article/view/1016

Artículos similares

1-10 de 105

También puede Iniciar una búsqueda de similitud avanzada para este artículo.